ÇOCUKLARDA UYKU PROBLEMİ VE MELATONİN KULLANIMI
Uykusuzluk sağlıklı çocukların yaklaşık ¼ ‘ünde , nörogelişim sorunu olan çocukların ise ¾ ünde görülür.
Normal büyüme ve gelişmeye sahip bir bebekte uykusuzluğun nedenleri arasında; astım,kolik sancılar, reflü, otizm, gece beslenme, diş çıkarma, uyku apnesi, dikkat eksikliği, obezite,hiperaktivite bozukluğu, akut üst solunum yolu enfeksiyonları, aile içi sorunlar, çocukta zor mizaç olarak olabilir.
Gecikmiş Uyku Evresi Sendromu (DSPS) büyük çocuklarda oldukça yaygın rastlanılan bir uyku sorunudur. Normalde uykuya dalma süresinin 45 dakikayı geçmemesi gerekirken, bu çocuklarda uykuya dalma süresi çok uzamıştır. Uykuya dalmakta zorlanan çocuk, ertesi sabah uyanmakta güçlük çeker. Melatonin, DSPS tedavisinde uyku fazını öne çekerek oldukça faydalı olur. İleri yaş grubunda ortaya çıkan diğer bir uyku sorunu da “Davranışsal Uykusuzluk”tur. Bu sorunu yaşayan çocuklar ise yatağa girmek istemezler. Bunların dışında uyku sorunları olan bir başka grup çocukta ise epifiz bezlerinin yeterli melatonin üretemediği ya da melatonin salgılanmasında gecikme yaşandığı görülür. Bu çocuklarda da melatonin eksikliğine bağlı uyku problemleri ortaya çıkar.
Kendinden aydınlatmalı elektronik ekranlardan yayılan mavi ışık nedeniyle melatonin salınımı baskılanır.Geceleri parlak ışığa maruz kalmak uyku ritmini bozar. Geçtiğimiz on yılda yapılan çalışmalar, televizyon, oyun konsolları ve bilgisayarlar gibi geleneksel elektronik cihazlara maruz kalmanın ve özellikle akşam maruz kalmanın uykuyu olumsuz yönde etkilediğini göstermiştir. Akşam bilgisayar, telefon, tablet gibi elektronik eşyalarda kullanılan ışık seviyesinin azaltılması ve bu cihazların yatmadan en az bir saat önceden kapatılması gereklidir.
Melatonin ilaçları, uykuya dalmakta güçlük çeken çocuklar ve erişkinler için oldukça popüler ürünlerdir. ABD Gıda ve ilaç dairesi (FDA) melatonini bir ilaçtan ziyade bir diyet takviyesi olarak kabul etmektedir.
Bu nedenle çocuklar ve yetişkinler için resmi bir dozaj kılavuzu yoktur.
Melatonin tedavisi uyku hijyenini sağlamak için yapılan yaşam tarzı değişikliklerinin yerine geçmez. Yaşam tarzı değişiklikleri sağlandıktan sonra çocuğun uyku sorunları hala düzelmiyorsa özellikle uykusuzluğa yüksek sesle horlama, kabuslar görme, gece terörü, uyurgezerlik, aşırı yatak ıslatma, gündüz saatlerinde uyuşukluk gibi bulgular eşlik ediyorsa bir doktordan yardım alınmalı ve çocuğun melatonin tedavisinden faydalanıp faydalanmayacağı sorulmalıdır.
Amerikan uyku akademisi uykusuzluk sorunu olan normal ve nörolojik hastalıklara sahip çocuklar için meletonin kullanımını öngörmekle birlikte bunun sağlıklı çocuklarda uykusuzluğun tedavisne katkısı olmadığını ileri sürenlerde vardır. Mutlaka hekim tavsiyesine göre kullanıma karar verilmelidir.
Yapılan çalışmalarda melatonin takviyesinin, DSPS gibi sorunları olan çocuklarda daha hızlı uykuya dalmaya yardımcı olduğunu gösterilmiştir. Ancak melatonin uyku kalitesi ve süresi üzerine etkisi daha az etkilidir.
Kanada pediatri derneği, DSPS için uyumadan 30-60 dakika önce bebeklerde 1 mg, daha büyük çocuklarda 2,5-3 mg, ergenlerde 5 mg melatonin önermektedir.
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) yaygın olarak uyku sorunlarıyla ilişkilidir. DEHB olan çocuların %70’inde uyku problemleri olmaktadır. Bu çocuklarda kullanılan 3-6 mg arasındaki melatonin daha hızlı bir şekilde uykuya dalmaya yardımcı olmaktadır.
DEHB bulunan 8-12 yaş grubu çocuğa günde 2 adet 100 mg L Theanin içeren preparat verilmiş ve plasebo ile karşılaştırıldığında uyku düzeni ve kalitesinde artış gözlenirken ciddi yan etki gözlenmemiştir.
Bir çalışmada uyku gecikmesi olan DEHB’li çocuklarda 5 mg’lık melatonin’in çocuklarda uyku başlangıç süresini 91 dakikadan 31 dakikaya düşürdüğü görülmüştür.
Atopi, ekzama sorunları yaşayan allerjik çocukların kaşıntı ve huzursuzluk sebebi ile uyku problemlerine sahip oldukları bilinmektedir. Bazı araştırmalarda ekzaması olançocuklarda melatonin seviyeleri düşük bulmuştur. Primer eksikliğin nerede olduğu bilinememekle birlikte bu çocuklar da melatonin tedavisinden fayda görmüşlerdir.
Melatoninin otizmli çocuklar için uyku yardımı olarak potansiyel kullanımını destekleyen çalışmalar mevcuttur.
Melatonin tedavisinde nadiren baş ağrısı, yatak ıslatması, baş dönmesi, nadiren uyuşukluk, karın ağrısı, aşırı terleme ve görme sorunları oluşabilir. Bu semptomlar genellikle hafif ve geçicidir. Tedavi kesilir kesilmez düzelmiştir.
Teşekkürler verdiğiniz bu önemli bilgiler için.